Madde 22

Bu madde yönetimin ancak kendileri ile vücut bulaca?? kaideleri aç?klamaktad?r. Bunlardan biri ortadan kalkt???nda yönetim de ortadan kalkar. Buradaki yönetimden maksat ?slami yönetimdir, yani ?slam otoritesidir mücerret bir yönetim de?ildir. Bu kaideler istikra sonucunda ?er’i delillerden al?nm??t?r. Birinci kaidenin -ki o, hakimiyetin ?eriat’?n olmas?d?r- bir vak?as? vard?r ki o, hakimiyet kelimesidir. Bir delili vard?r ki o, onun ?eriat’a ait olup halka ait olmad???n?n delilidir. Vak?as?na gelince; bu kelime Bat?l? bir ?st?lah olup bununla kastedilen iradenin uygulay?c?s? ve yürütücüsüdür. Buna göre fert, e?er kendi iradesinin yürütücüsü ve uygulay?c?s? olursa hakimiyeti kendisine ait olur. E?er iradesinin uygulay?c?s? ve yürütücüsü ba?kas? olursa köle olur. Dolay?s?yla ümmetin iradesi, yani fertlerinin toplam?n?n iradesi, ümmetin yürütme hakk?n? gönüllü olarak verdi?i kendisinden olan fertler vas?tas?yla kendisi taraf?ndan yürütüldü?ü zaman kendisinin efendisi olur. E?er iradesi kendisi d???nda bir ba?kas? taraf?ndan zorla yürütülürse kölele?tirilmi? olur. Bundan dolay? demokratik nizam der ki hakimiyet halk?nd?r. Yani kendi iradesini uygulayan, kendi yerine diledi?i kimseyi getiren ve ona iradesini yürütme hakk? veren halkt?r. ??te yönetimin üzerine indirgenmek istendi?i hakimiyetin vak?as? budur. Bu hakimiyetin hükmüne gelince; hakimiyet ?eriat’?nd?r, halk?n de?ildir. Zira ferdin iradesini diledi?i gibi yürüten ferdin kendisi de?ildir. Bilakis ferdin iradesi, Allah’?n emirlerine ve nehiylerine göre yürütülür. Ayn? ?ekilde ümmet de diledi?ini yapmak üzere iradesinin yürütücüsü de?ildir. Bilakis ümmetin iradesi de Allah’?n emirlerine ve nehiylerine göre yürütülür. Bunun delili Allahuteala’n?n ?u kavlidir: فَلاَ وَرَبِّكَ لاَ يُؤْمِنُونَ حَتَّىَ يُحَكِّمُوكَ فِيمَا شَجَرَ بَيْنَهُمْ “Hay?r! Rabbine andolsun ki aralar?nda ç?kan anla?mazl?klarda sana [?slam’a] muhakeme olmad?kça iman etmi? olmazlar.” Ve Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ?u kavlidir: لاَ يُؤْمِنُ أَحَدُكُم حَتَّى يَكُونَ هَوَاهُ تَبَعاً لِمَا جِئْتُ بِهِ “Sizden biri iman etmi? olmaz, tâ ki hevas? benim getirdiklerime tâbi oluncaya kadar.” en-Nevevi, k?rk hadis içerisinde bu hadisi Abdullah ?bn-u Amr ?bn-ul Âs’tan rivayet ettikten sonra bunun hasen sahih hadis oldu?unu söyledi. Dolay?s?yla ümmete ve ferde hakim olup ümmetin ve ferdin iradesini yürüten ancak Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in getirdi?idir. Dolay?s?yla da hem ümmet hem fert ?eriat’a tabiidir. Bundan dolay? hakimiyet ?eriat’?nd?r. Bundan dolay? da demokratik nizamda oldu?u gibi halife, ümmetin istedi?ini infaz etmek için bir ücretli olarak ondan biat almaz. Halife, insanlar?n istedi?ini infaz etmek için de?il ancak Allah’?n kitab?n? ve resulünün sünnetini, yani ?eriat’? infaz etmek için Allah’?n kitab? ve resulünün sünneti üzerine ümmetten biat al?r. Hatta ona biat eden insanlar ?eriat’?n d???na ç?km?? olsalar bile bundan vazgeçinceye kadar onlarla sava??r. ??te hakimiyet ?eriat’?nd?r, halk?n de?ildir kaidesi bu delilden istinbat edilmi?tir.

Otorite ümmetindir kaidesine gelince; bu ?eriat’?n, halifenin ümmet taraf?ndan nasbedilece?ini ve halifenin otoriteyi bu biat ile alaca??n? belirlemesinden al?nm??t?r. ?eriat’?n, halifenin ümmet taraf?ndan nasbedilece?ini belirlemesine gelince; biat hadislerinde aç?k olan bir husustur ki Ubade ?bn-u Samit’ten ?öyle dedi?i rivayet edilmi?tir: بَايَعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ فِي الْمَنْشَطِ وَالْمَكْرَهِ “Zorlukta ve s?k?nt?da i?itip itaat edece?imize dair Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’e biat ettik.” Cerir ?bn-u Abdullah’tan ?öyle dedi?i rivayet edilmi?tir: بَايَعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى السَّمْعِ وَالطَّاعَةِ “Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’e i?itip itaat etmek üzere biat ettim.”

“Üç ki?i vard?r ki k?yamet gününde Allah onlarla konu?maz, onlar? tezkiye etmez ve onlar için elim bir azap vard?r: Yol kenar?ndaki su fazlal???n? yolcudan esirgeyen kimse, imama biat etti?inde ancak dünyas? için biat edip istedi?ini verdi?inde ona vefal? olan vermedi?inde ona vefal? olmayan kimse ve ikindiden sonra bir adama mal satarken inan?p almas? için verilmedi?i halde bu mala ?u kadar fiyat verildi?ine dair Allah ad?na yemin eden kimsedir.” Dolay?s?yla biat Müslümanlar taraf?ndan halifeye yap?l?r halife taraf?ndan Müslümanlara yap?lmaz. Zira ona biat edecek, yani onu kendilerine yönetici yapacak olanlar Müslümanlard?r. Nitekim ra?idi halifeler ile birlikte ortaya ç?kan ?udur ki onlar biati ancak ümmetten alm??lar ve ancak ümmetin onlara biat etmesiyle halife olmu?lard?r. Halifenin otoriteyi bu biat ile alaca??n?n belirlenmesine gelince; itaat hadislerinde ve Hilafet’in bir olmas? hadislerinde aç?k olan bir husustur. Nitekim Abdullah ?bn-u Amr ?bn-u’l Âs’tan Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’i ?öyle derken i?itti?i rivayet edilmi?tir: وَمَنْ بَايَعَ إِمَامًا فَأَعْطَاهُ صَفْقَةَ يَدِهِ وَثَمَرَةَ قَلْبِهِ فَلْيُطِعْهُ إِنِ اسْتَطَاعَ فَإِنْ جَاءَ آخَرُ يُنَازِعُهُ فَاضْرِبُوا عُنُقَ الآخَرِ “Her kim bir imama [halifeye] biat edip elinin ayas?n? ve kalbinin semeresini verirse, gücü yetti?ince ona itaat etsin. E?er bir di?eri onunla (yönetimi ele geçirmek üzere) çeki?mek için gelirse, o di?erinin boynunu vurun!” Nâfi’den ?öyle dedi?i rivayet edildi: Abdullah ?bn-u Ömer, bana Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’i ?öyle derken i?itti?ini söyledi: مَنْ خَلَعَ يَداً مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لاَ حُجَّةَ لَهُ، وَمَنْ مَاتَ وَلَيْسَ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً “Her kim itaatten elini çekerse k?yamet günü hüccetsiz olarak Allah'a kavu?acakt?r. Her kim de boynunda biat olmadan ölürse cahiliyye ölümü ile ölmü? olur.” ?bn-u Abbas’tan Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’den ?öyle dedi?i rivayet edildi: مَنْ كَرِهَ مِنْ أَمِيرِهِ شَيْئًا فَلْيَصْبِرْ عَلَيْهِ، فَإِنَّهُ لَيْسَ أَحَدٌ مِنَ النَّاسِ خَرَجَ مِنْ السُّلْطَانِ شِبْرًا فَمَاتَ عَلَيْهِ إِلاَّ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً “Her kim emirinin bir ?eyinden ho?lanmazsa ona sabretsin. Zira otoriteden bir kar?? ayr?lan hiçbir kimse yoktur ki bu halde ölürse cahiliye ölümü ile ölmemi? olsun.” Ebî Hurayra’dan Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ?öyle dedi?i rivayet edildi: كَانَتْ بَنُو إسْرَائِيلَ تَسُوسُهُمُ الأَنْبِيَاءُ، كُلّمَا هَلَكَ نَبِيّ خَلَفَهُ نَبِيّ، وَإنّهُ لاَ نَبِيّ بَعْدِي، وَسَتَكُونُ خُلَفَاءُ فَتَكْثُرُ، قَالُوا: فَمَا تَأْمُرُنَا؟ قَالَ: فُوا بِبَيْعَةِ الأَوّلِ فَالأَوّلِ، وَأَعْطُوهُمْ حَقّهُمْ، فَإنّ اللّهَ سَائِلُهُمْ عَمّا اسْتَرْعَاهُمْ “?srail o?ullar?, nebiler taraf?ndan siyaset ediliyordu (yönetiliyordu). Bir nebi vefat edince, bir di?er nebi ona halef oluyordu. Art?k benden sonra nebi yoktur. Halifeler olacak da ço?alacaklard?r.” Dediler ki: “Öyleyse bize ne emredersiniz?” Dedi ki: “Önceki ilk biatinize sadakat gösterin ve onlara haklar?n? verin. Muhakkak ki Allah, yönettikleri hakk?nda (ne yapt?klar?n?) onlara soracakt?r.” ??te bu hadisler, halifenin otoriteyi ancak bu biat ile ald???na delalet etmektedir. Zira Allah, halifeye itaati biat ile vacip k?lm??t?r ki her kim imama biat ederse… ona itaat etmelidir. Zira o, Hilafet’i biat ile alm?? ve biat edilen bir halife olmas?ndan dolay? ona itaat etmek vacip olmu?tur. Dolay?s?yla o, otoriteyi kendisine biat etmesi ile ümmetten alm?? ve kendisine biat eden kimseye, yani boynunda biat olan kimseye ona itaat etmek vacip olmu?tur. Bu da otoritenin ümmete ait oldu?una delalet etmektedir. Ayr?ca Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], resul olmas?na ra?men insanlardan biat alm??t?r ki bu, yönetim ve otoriteye dair bir biat olup nübüvvet için al?nm?? bir biat de?ildi. Ve bu biati kad?nlar ile erkeklerden al?rken bulu?a ermemi? olan çocuklardan almam??t?r. Dolay?s?yla halifeyi ikame edecek, Allah’?n kitab? ve resulünün sünneti ile amel etmesi için ona biat edecek olanlar?n bizzat Müslümanlar olmas? ve halifenin otoriteyi ancak bu biat ile alacak olmas? otoritenin ümmete ait olup onu diledi?i kimseye verece?ine dair aç?k bir delildir.

Tek bir halife nasbetmenin Müslümanlara farz oldu?u üçüncü kaideye gelince; halifenin nasbedilmesi farziyeti hadis-i ?erif ile sabittir. Zira Nâfi’den ?öyle dedi?i rivayet edildi: Abdullah ?bn-u Ömer, bana Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’i ?öyle derken i?itti?ini söyledi: مَنْ خَلَعَ يَداً مِنْ طَاعَةٍ لَقِيَ اللَّهَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ لاَ حُجَّةَ لَهُ، وَمَنْ مَاتَ وَلَيْسَ فِي عُنُقِهِ بَيْعَةٌ مَاتَ مِيتَةً جَاهِلِيَّةً “Her kim itaatten elini çekerse k?yamet günü hüccetsiz olarak Allah'a kavu?acakt?r. Her kim de boynunda biat olmadan ölürse cahiliyye ölümü ile ölmü? olur.” Bu hadis ile istidlal yönü ?udur ki Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], her Müslüman?n boynunda halifeye biatin olmas?n? vacip k?lm??t?r her Müslüman?n halifeye biat etmesini vacip k?lmam??t?r. Dolay?s?yla vacip olan her Müslüman?n boynunda biatin olmas?d?r. Yani varl??? sebebiyle her Müslüman?n boynunda biatin olmas?n? hak eden bir halifenin bulunmas?d?r. Dolay?s?yla ister fiilen biat etsin isterse etmesin her Müslüman?n boynunda biatin olmas?n? gerektiren halifenin varl???d?r. Halifenin tek olmas?na gelince; çünkü Ebî Said el-Hudri’den Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in ?öyle buyurdu?u rivayet edilmi?tir: إِذَا بُويِعَ لِخَلِيفَتَـيْنِ فَاقْتُلُوا الآخَرَ مِنْهُمَا “?ki halifeye biat edildi?inde onlardan di?erini (ikincisini) öldürünüz.” Bu hadis, Müslümanlar?n birden fazla halifesinin olmas?n?n haraml?l??? hususunda sarihtir.

Hükümleri benimsemeye sadece halifenin hakk? oldu?u dördüncü kaideye gelince; hükümleri benimsemeye sadece halifenin hakk? oldu?u icmâ-us sahâbe ile sabittir. Bu icmâdan da ?u me?hur kaideler ç?kar?lm??t?r: [أمر الإمام يرفع الخلاف] “?mam?n emri ihtilaflar? ortadan kald?r?r.” [أمر الإمام نافذ] “?mam?n emri nafizdir.” [للسلطان أن يحدث من الأقضية بقدر ما يحدث من مشكلات] “Sultan?n ortaya ç?kan sorunlar miktar?nca kadâda bulunma hakk? vard?r.”