Madde 32

Önceki halifenin vefat etti?i veya azledildi?i andan itibaren halifenin nasbedilmesi farzd?r. Lakin bu nasb?n, üzerinde me?gul olmakla beraber, geceleri ile birlikte üç gün müddetince ertelenmesi caizdir. Üç gece geçmesine ra?men halifeyi ikame etmemi?lerse bak?l?r: E?er Müslümanlar halifeyi ikame etmekle me?gul olduklar? halde, savamad?klar? baz? kâhir (zorunlu) hususlardan dolay?, üç gece boyunca onu ikame etmede ba?ar?l? olmaya güç yetirememi?lerse, farz?n ikamesi ile me?gul olduklar? ve üzerlerindeki kâhir hususlardan dolay? bu ertelemeye zorland?klar? için üzerlerinden günah dü?er. Nitekim ?bn-u Hibban ve ?bn-u Mâce, ?bn-u Abbas’tan Resulullah ’in ?öyle buyurdu?unu rivayet etmi?lerdir: إن الله وضع عن أمتي الخطأ، والنسيان، وما استُكْرِهوا عليه “Muhakkak ki Allah, ümmetimden hatay?, unutmay? ve zorland?klar?n? kald?rd?.” E?er bununla me?gul olmam??larsa, azami müddet geceleri ile birlikte üç gündür.

Hilafet mans?b? (makam?) bo?al?r bo?almaz, do?rudan halifenin biati ile me?gul olman?n farziyetinin deliline gelince; sahâbe, Resul ’in vefat?ndan sonra ve hatta Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in defninden önce, ayn? gün Benî Sâ’ide sakîfesinde do?rudan bu i?e giri?tiler. Ebu Bekir’in biati ayn? gün kendisine inikad biati verilmesi ile tamamland?. Sonra ikinci günde insanlar, Ebu Bekir’e itaat biati ile biat vermek için mescitte topland?lar.

Halifeyi nasbetmeleri için Müslümanlara tan?nan azami müddetin, geceleri ile birlikte üç gün olmas?n?n deliline gelince; çünkü Ömer ald??? hançer yaras?ndan vefat?n?n gerçekle?ece?i anla??l?nca, Ehl-i? ?urâ’y? görevlendirdi ve onlar? üç gün ile s?n?rland?rd?. Sonra üç gün içerisinde bir halife üzerinde ittifak edilmemesi halinde, bu üç günden sonra muhalefet edenin öldürülmesini emretti. Onlar Ehl-i? ?urâ’dan ve sahâbenin büyüklerinden oldu?u halde bu emrin infaz?, yani muhalefet edenin öldürülmesi için de Müslümanlardan elli adam görevlendirdi. Bu olay, sahâbe gördü?ü ve i?itti?i halde meydana geldi ve onlardan herhangi birinin buna kar?? ç?kt??? veya bunu reddetti?i bildirilmedi. Böylece Müslümanlar?n, geceleri ile birlikte üç günden fazla halifesiz kalmalar?n?n caiz olmad???na dair sahâbe icmâ? has?l oldu. ?cmâ-us sahâbe ise kitap ve sünnet gibi ?er-i delildir.

El-Buhari, el-Misver ?bn-u Mahrame’den ?öyle dedi?ini rivayet etti: طَرَقَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَعْدَ هَجْعٍ مِنْ اللَّيْلِ، فَضَرَبَ الْبَابَ حَتَّى اسْـتَـيْقَظْتُ، فَقَالَ أَرَاكَ نَائِمًا، فَوَاللَّهِ مَا اكْتَحَلْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ بِكَبِيرِ نَوْمٍ “Abdurrahman bir gece yar?s? kap?m? çald?. Ben uyan?ncaya kadar kap?ya vurdu. Sonra ?öyle dedi: “Görüyorum ki uyuyorsun! Vallahi ?u gece gözüme büyük bir uyku girmedi.” ?bn-i Kesîr, “el-Bidâye ve’n Nihâye” isimli kitab?nda ?unu zikretti: “Ömer’in vefat?ndan sonraki dördüncü günün sabah?na ilerleyen gece, -Abdurrahman ?bn-u Avf- bac?s?n?n o?lu el-Misver ?bn-u Mahrame’nin evine geldi ve ona ?öyle dedi: أنائم يا مسور؟ والله لَم أغتمض بكثير نوم منذ ثلاث... “Uyuyor musun, yâ Misver? Vallahi ?u üç gündür gözüme bir damla uyku girmedi…” Yani üç gece demektir. ?nsanlar sabah salâh?n? k?ld?klar?nda Osman’?n biati tamamland?.