Tefvîz muavini bir i?i icra eder ve halife de bu i?i tasdik ederse halifenin tasdik etti?i ?ekilde, eksiksiz ve fazlas?z infaz etmelidir. Halife, muavine yapt?rd??? i?te kar?? gelirse bak?l?r: E?er itiraz, muavinin usulü veçhiyle yerine getirdi?i bir hükümle veya yerine koydu?u bir malla ilgili ise muavinin icras? infaz edilir. Zira asl?nda bu icra, halifenin bir görü?üdür. Nitekim halife, infaz edilen hükümlerden ve infak edilen mallardan geri dönemez. E?er muavinin yapt??? i?, bunlar d???nda olup bir vali tayin etmek veya bir ordu teçhiz etmek gibi bir i? olursa, halife muavine itiraz edebilir. Bu durumda halifenin görü?ü infaz edilir ve muavinin icra etti?i i? ilga edilir. Çünkü halife kendi yapt??? bir fiilden dönme hakk?na sahip oldu?u gibi, muavininin yapt??? bir fiilden de dönebilir.
Madde 47
Bu madde, tefvîz muavininin i?lerini yerine getirme ve halifenin de muavinin i?lerini gözden geçirme keyfiyetine dair bir tan?mlamad?r ve bu, halifenin vazgeçmesinin caiz oldu?u i?ler ile vazgeçmesinin caiz olmad??? i?lerden al?nm??t?r. Çünkü tefvîz muavininin i?ine halifenin i?i olarak itibar edilir. Bunun beyan? ise naib k?l?nd??? ve halifenin onaylad??? hususlarda, bizzat yönetmesi ve yönetici tayin etmesi -halife için caiz oldu?u gibi- tefvîz muavini için de caizdir. Çünkü üzerindeki yönetim ?artlar? muteberdir. Mezâlime bakmas? ve bu hususta niyabet vermesi caizdir. Çünkü üzerindeki mezâlim ?artlar? muteberdir. Cihad? bizzat üstlenmesi ve üstelenecek olanlar? tayin etmesi de caizdir. Çünkü üzerindeki harp ?artlar? muteberdir. Planlad??? i?lerin infaz?n? do?rudan gerçekle?tirmesi ve infaz? için niyabet vermesi de caizdir. Çünkü üzerindeki görü? ve planlama ?artlar? muteberdir. Ancak bu demek de?ildir ki halifeye mütalaas?n? sundu?u ve o da bunu onaylad??? sürece tefviz muavinin yapt??? i?in halife taraf?ndan ilga edilmesi sahih de?ildir. Bilakis mükellef k?ld??? i?lerde halifenin salahiyetlerine yaln?zca halifeye niyabeten sahip oldu?u ve ondan ba??ms?z olmad??? anlam?na gelir. Dolay?s?yla halifenin, yapt?rd?klar?n? reddederek ve yapt??? i?leri ilga ederek muavine itiraz etmesi caizdir. Velakin muavinin yapt??? i?lerden halifenin vazgeçmesi caiz olanlar, bizatihi vazgeçebilece?i i?ler ile s?n?rl?d?r. E?er muavin bir hükmü usulünce infaz eder veya bir mal? hakk?nca yerine koyar da halife gelip infazdan sonra bu hususta muavine itiraz ederse, itiraz?n?n bir k?ymeti olmaz, bilakis muavinin i?i infaz edilir, halifenin görü?ü ve itiraz? reddedilir. Çünkü o asl?nda kendi görü?üdür. ??te böylesi durumlarda halifenin o husustaki görü?ünden vazgeçmesi veya infaz? tamamlanm?? hususlar? ilga etmesi sahih olmaz. Dolay?s?yla muavininin o husustaki i?ini ilga etmesi de sahih olmaz. Fakat muavin, bir vali veya görevli veya ordu komutan? veya ba?ka bir tayinde bulunursa veya iktisadî bir siyaset koyarsa veya askerî bir planlama veya s?naî bir proje haz?rlarsa veya bunlara benzer i?ler yaparsa, halifenin bunlar? ilga etmesi caizdir. Çünkü bunlara halifenin görü?ü ve onay? olarak itibar edilse dahi, bizzat kendisi yapmas? halinde de bunlardan vazgeçmesi caizdir. Dolay?s?yla naibinin böylesi i?lerini ilga etmesi de caizdir. ??te bu durumlarda muavinin i?lerinin ilga edilmesi caizdir. Burada kaide ?udur: [كل ما جاز للخليفة أن يستدركه من فعل نفسه جاز له أن يستدركه من فعل معاونه، وكل ما لم يجز للخليفة أن يستدركه من فعل نفسه لا يجوز له أن يستدركه من فعل معاونه] “Halifenin kendi fiilinden düzeltmesi caiz olanlar?, muavininin fiilinden de düzeltmesi caizdir. Halifenin kendi fiilinden düzeltmesi caiz olmayanlar?, muavininin fiilinden de düzeltmesi caiz olmaz.”