Madde 51

Halife; yönetim, tenfîz ve insanlar?n i?lerini gütmek ile kaim olan yöneticidir. Yönetim, tenfîz ve gütme ile kaim olmak ise idarî i?ler gerektirir ki bu, hilafetin sorumluluklar?n? yerine getirmede ihtiyaç duyulan i?lerin idaresi için halife ile birlikte olacak özel bir cihaz olu?turulmas?na ba?l?d?r. Bu da yönetim i?lerini de?il, idarî i?leri yerine getirmek üzere tenfîz için halifenin tayin edece?i bir muavin ç?karmaya ba?l?d?r ki onun görevi, yönetimde de?il, idarede halifeye yard?mc?l?k etmektir. Dolay?s?yla onun, -tefvîz muavini gibi- yönetim i?lerinden herhangi bir i? ile kaim olmaya hakk? yoktur. Ne bir vali ne de bir âmil tayin edebilir. ?nsanlar?n i?lerini yürütemez. Onun görevi ancak yönetim i?lerinin infaz? aç?s?ndan idarîdir ve halifeden kaynaklanan veya tefvîz muavininden kaynaklanan idarî i?lere yöneliktir. Bundan ötürü ona tenfîz muavini denilir. Fakihler onu, [وزير] “vezir” kelimesinin lügatte [مُعِين] “yard?mc?” kelimesine atfedilmesi esas?na dayal? olarak [معاون تنفيذ] “tenfîz muavini” anlam?nda [وزير تنفيذ] “tenfîz veziri” diye adland?r?yor ve ?öyle tan?ml?yorlard?: Bu vezir; halife ile raiyye ve valiler aras?nda, emrettiklerini ileten, yay?nlad?klar?n? infaz eden, hükmettiklerini yapt?ran, valilerin tayin edildi?ini, ordunun ve s?n?r muhaf?zlar?n?n techiz edildi?ini duyuran, onlardan gelenleri ve emretti?i ?ekilde hareket edilmesi için ortaya ç?kan ciddi derecede önemli tüm yeni hadiseleri halifeye arzeden bir vas?tad?r. O, i?lerin infaz?nda yard?mc?d?r, i?lerin ba??na velâyet ile geçmez ve tayin de edilmez. Günümüzdeki devlet ba?kanlar?n?n sekreterya ba?kanlar?na benzemektedir.