Valinin, emirli?i gere?ince ifa etti?i i?lerini halifeye bildirmesi laz?m de?ildir. Bu, tercihine b?rak?lm??t?r. Yeni ve ola?an olmayan bir mesele ç?karsa, bu meseleyi halifenin de?erlendirmesine b?rak?r. Ard?ndan halifenin emretti?ine göre davran?r. Beklemenin meselenin bozulmas?na neden olmas?ndan çekinirse, infaz? yerine getirir. Bu takdirde meseleyi ve infaz etmesinden evvel halifenin de?erlendirmesini almama sebebini halifeye bildirmelidir.
Madde 55
Evidence
Bu maddenin delili; Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], valilerini tayin eder ve onlardan yapt?klar? i?ler hususunda kendisini bilgilendirmelerini talep etmezdi. Onlar da hiçbir ?eyde kendisini bilgilendirmezlerdi. Bilakis i?lerini tamamen ba??ms?z olarak yap?yorlard? ki onlardan her biri kendi imârat?nda uygun gördü?ü ?ekilde hükmediyordu. Nitekim gerek Muaz gerek Itab ?bn-u Useyd gerekse el-Alâ ?bn-u el-Hadramî olsun Sallallahu Aleyhi ve Sellem’in tüm valileri bu ?ekildeydi. Bu da valinin i?lerinden hiçbir ?eyde halifeye mütalaa sunmad???na delalet etmektedir. Vali bu hususta muavinden farkl?d?r. Zira muavin yapt??? her i?te halifeye mütalaa sunmas? gerekirken valinin herhangi bir i?inde halifeye mütalaa sunmas? gerekmez. Yine valilerin durumunu aç??a ç?karm?? ve haberlerini gözden geçirmi? olsa da halifenin muavinin yapt??? her i?i gözden geçirmesi gerekirken valinin her i?ini gözden geçirmesi gerekmez. Zira vali, valili?inde mutlak tasarrufa sahiptir. Bunun içindir ki kendisini Yemen’e gönderdi?inde Muaz, Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’e ?öyle demi?tir: أجتهد رأيي “Kendi görü?ümle içtihat ederim.” Dolay?s?yla bu, valinin halifeye mütalaa sunmayaca??na bilakis kendi görü?ü ile içtihat edece?ine dair bir delildir. Fakat önemli meselelerde halifenin görü?ünü almas?ndan men edilmez. Ancak insanlar?n maslahatlar?n?n aksamamas? için önemli olmayan meselelerde görü?ünü almaz. Ola?and??? bir ?ey meydana geldi?inde bu halifenin görü?üne ba?l?d?r. Çünkü velâyette tayin, halifenin halk?n?n tamam? üzerinde bir beldenin veya vilayet bölgesinin emirli?ini valiye tevdî etmesidir. Ola?an di?er i?leri bak?m?ndan ola?and??? bir ?ey ortaya ç?kt???nda halifenin müracaat?na ba?l?d?r. Ancak fesat korkusuyla bu ?eyi yapar ve ola?and??? bir ?ey olmas?ndan dolay? da halifeye müracaat eder.