Madde 79

Bu maddenin delili; Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’in fiilidir. Zira Ali ?bn-u Ebî Talib’i Yemen kadâs?na tayin etmi?tir. Nitekim Ahmed Musnedi’nde sahih bir isnat ile Ali’den ?öyle dedi?ini tahric etti: Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], beni Yemen’e gönderdi. Dedim ki: “Ey Allah’?n Resulü! Kadâya bakamayacak kadar küçük bir ya?ta oldu?um halde sen beni benden daha ya?l? bir kavme gönderiyorsun. (Ali) dedi ki: “Elini gö?süme koydu ve dedi ki: اللَّهُمَّ ثَبِّتْ لِسَانَهُ وَاهْدِ قَلْبَهُ، يَا عَلِيُّ، إِذَا جَلَسَ إِلَيْكَ الْخَصْمَانِ فَلاَ تَقْضِ بَيْنَهُمَا حَتَّى تَسْمَعَ مِنْ الآخَرِ كَمَا سَمِعْتَ مِنَ الأَوَّلِ، فَإِنَّكَ إِذَا فَعَلْتَ ذَلِكَ تَبَيَّنَ لَكَ الْقَضَاءُ “Allah’?m onun lisan?n? sabit k?l ve kalbine hidayet et. Yâ Ali! Taraflar senin önünde oturduklar? zaman, birini dinledi?in gibi di?erini de dinleyinceye kadar sak?n onlar aras?nda hüküm verme! Sen bunu yapt???nda kadâ (nas?l hüküm verece?in) sana görünecektir.” (Ali) dedi ki: “Art?k kadâ benim için kar???k veya karma??k (bir i? olmaktan) ç?kt?.” Yine Muaz ?bn-u Cebel’i Yemen’in nahiyesine kâd? olarak tayin etti. Nitekim Ömer, ?bn-u AbdilBerr, ?stiyab’ta ?unu zikretti: ?bn-u ?shak dedi ki: آخَى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ مُعَاذِ بْنِ جَبَلٍ وَبَيْنَ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، شَهِدَ العَقَبَةَ وَبَدْراً وَالْمَشَاهِدَ كُلَّهَا، وَبَعَثَهُ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَاضِياً إِلَى الْجَنَدِ مِنَ اليَمَنِ، يُعَلِّمُ النَّاسَ القُرْآنَ وَشَرَائِعَ الإِسْلاَمِ، وَيَقْضِي بَيْنَهُمْ. وَجَعَلَ إِلَيْهِ قَـبْضَ الصَّدَقَاتِ مِنَ الْعُمَّالِ ... “Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] Muaz ?bn-u Cebel ile Cafer ?bn-u Ebî Talib’i birbirine karde? yapt?. Muaz, Akabe’ye, Bedir’e ve tüm olaylara tan?k oldu. Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], insanlara Kuran’?, ?slam ?eraitini ö?retmesi ve onlar?n aras?nda hüküm vermesi için onu Yemen el-Cened’e kâdi olarak gönderdi. Sadakalar?n âmillerden al?nma i?ini ona verdi.”

Yine Amr ?bn-ul Âs’?, muayyen tek bir davada kâd? olarak tayin etmi?tir. Nitekim ?bn-u Kudâme, el-Mu?ni’de ?unu zikretmi?tir: Ukbe ?bn-u Âmir’den ?öyle dedi?i rivayet edildi: “?ki has?m muhakeme olmak için Resulullah [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’e gelince (Amr’a) dedi ki: اقْضِ بَيْنَهُمَا “Aralar?nda hüküm ver.” (Amr) dedim ki: “Sen buna benden daha evlas?n.” (Resulullah) dedi ki: وَإِنْ كَانَ “Velev ki…” Dedim ki: “Ne için hüküm verece?im.” (Resulullah) dedi ki: اقْضِ فَإِنْ أَصَبْتَ فَلَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وَإِنْ أَخْطَأْتَ فَلَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ “E?er hüküm verir de isabet edersen senin için on sevap var. E?er yan?l?rsan senin için bir sevap var.” ?bn-u Kudâme dedi ki: Bunu Sâid Süneninde rivayet etti. El-Haysemi, Mecmau’z Zevaid’de ?öyle dedi: “?mam Ahmed, bunun bir benzerini Ukbe ?bn-u Âmir’den Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]’e dayand?rd??? raviler sahih olan bir isnad ile rivayet etti ancak o ?öyle dedi: فَإِنِ اجْتَهَدْتَ فَأَصَبْتَ الْقَضَاءَ فَلَكَ عَشَرَةُ أُجُورٍ، وَإِنِ اجْتَهَدْتَ فَأَخْطَأْتَ فَلَكَ أَجْرٌ وَاحِدٌ “E?er içtihat eder yarg?(n)da isabet ettirirsen senin için on sevap var. E?er içtihat eder yan?l?rsan senin için bir sevap var.”