Haracî araziden gücü yetti?ince harac al?n?r. Ö?rî araziden ise bilfiil ç?kan mahsulün zekat? al?n?r.
Madde 145
Bu maddenin delili; ez-Zuhri'den ?öyle dedi?inin rivayet edilmesidir: قَضَى رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ فِيمَنْ أَسْلَمَ مِنْ أَهْلِ الْبَحْرَيْنِ أَنَّهُ قَدْ أَحْرَزَ دَمَهُ وَمَالَهُ إِلاَّ أَرْضَهُ، فَإِنَّهَا فَيْءٌ لِلْمُسْلِمِينَ، لأَنَّهُمْ لَمْ يُسْلِمُوا وَهُمْ مُمْتَنِعُونَ "Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], Bahreyn halk?ndan Müslüman olanlar?n arazileri d???nda kanlar?n? ve mallar?n? koruduklar?na hükmetti. Zira arazi Müslümanlara ait bir feydir. Çünkü onlar, güçlü durumda iken Müslüman olmad?lar." Yani onlar, Müslümanlara kar?? güçlü bir durumda iken demektir. Dolay?s?yla bu, fetih yoluyla fethedilen beldelerdeki arazilerin ganimetlerden oldu?una dair bir delildir. Ancak efendimiz Ömer [Radiyallahu Anh], gelerek arazinin rakabesini (asl?n?) Beyt-ul Mâl’a ait bir mülk olarak ve menfaatini de sahiplerine b?rakt?. Böylece araziden faydalanmalar? kar??l???nda onlardan belli bir miktar de?il de arazinin ta??yabilece?i bir harac al?r oldu. Zira Irak'?n baz? nahiyelerinde her bir cerîbe bir kafîz ve bir dirhem harac vergisi koydu. Cerîb, arazinin belli bir alan?na ait belli bir ölçüdür. Ba?ka bir bölgeye bu miktar?n d???nda bir harac vergisi koydu ve ?am bölgelerinde bundan ba?kas?yla amel etti. Zira Ömer'in her arazi için ta??yabilece?i ?eyi gözetti?i bilinmektedir. Bu, haracî arazi hakk?ndad?r. Ö?rî arazilere gelince; ahalisinin üzerinde Müslüman oldu?u arazi ve Arap yar?madas?d?r. Ö?rî arazilerden fiili mahsul üzerinden zekat al?n?r ki bu, ya?mur suyu ile sulanmas? halinde ö?ür ve araçla sulanmas? halinde ö?rün yar?s?d?r.