Madde 160

Bu madde ?u iki ??ktan ibarettir:

Birincisi: Bütün sanayi i?lerinin denetlenmesi. ?kincisi: Sanayinin bir k?sm?n?n direkt i?letilmesi. Birincisi: Bunun delili ?udur ki Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem] fertlerin, ayakkab?, k?l?ç, elbise ve benzeri fabrikalar gibi fabrikalar? mülk edinmelerini ikrar etmi?tir: أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ اصْطَنَعَ خَاتَمًا "Nebi [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], bir yüzük yapt?rd?." , أَنَّهُ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمْ اسْتَصْنَعَ المِنْبَرَ "Sallallahu Aleyhi ve Sellem, bir minber yapt?rd?." Bu da fabrikalar? devlet de?il fertlerin i?letece?ine delalet etmektedir. Dolay?s?yla fabrikalar, aynen ziraat gibidir. Ancak ?eriat, devletin i?leri gütmesini vacip k?lm??t?r. Bu da Aleyhi's Salatu ve's Selam'?n ?u kavlinden dolay?d?r: الإِمَامُ رَاعٍ وَهُوَ مَسْؤُولٌ عَنْ رَعِيَّتِهِ "?mam [Halife] bir çoband?r ve güttü?ünden mesuldür." Dolay?s?yla devlet, sanayiyi iyile?tirmeye yard?mc? olacak mubah üsluplar? tanzim etmek, ona pazarlar açmak, ham madde temin etmek ve benzeri ?eyleri yapmak yoluyla sanayi i?lerini genel olarak denetlemelidir.

?kincisi: Bunun delili, ?u ?eri kaidedir: [يأخذ المصنع حكم المادة التي ينتجها] "Fabrika üretti?i ?eylerin hükmünü al?r." Bu kaide ise Enes'ten rivayet edilen Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem]'in ?u hadisinden istinbat edilmi?tir: لَعَنَ اللَّهُ الْخَمْرَ وَشَارِبَهَا وَسَاقِيَهَا وَبَائِعَهَا وَمُبْتَاعَهَا وَعَاصِرَهَا وَمُعْتَصِرَهَا وَحَامِلَهَا وَالْمَحْمُولَةَ إِلَيْهِ "Allah, içkiye, onu içene, onu sunana, onu satana, satt?rana, s?kana, s?kt?rana, ta??yana, ta??tt?rana lanet etti." Resul [Sallallahu Aleyhi ve Sellem], içki s?kma sanat?n? haram k?lm??t?r. Çünkü bu, içki üretmektedir. Oysa s?kmak sanat? mubaht?r. Böylece fabrika, üretti?i ?eyin hükmünü alm??t?r. Bu ise geneldir. Binaenaleyh fabrika, üretti?i ?eyin hükmünü al?r. Dolay?s?yla kamu mülkiyetine giren ?eyleri üreten fabrikalar, kamu mülkiyeti olur. Çünkü fabrika, üretti?i ?eyin hükmünü alm??t?r. Kamu mülkiyeti ise Müslümanlar?n genelinin mülküdür ve ba?kalar?n?n mülk edinme imkan?n? engelleyecek ?ekilde bir ferde veya fertlere tahsis edilmesi do?ru olmaz. Bundan dolay? bu fabrikalar? i?letecek ve fertlerin mülk edinmesini engelleyecek olan halifedir. Çünkü fertlerin kamu mülkiyetini mülk edinmeleri, ba?kalar?n?n onu mülk edinmesine mani olmaktad?r. Bundan dolay? petrol, demir, alt?n ve benzerlerini ç?karma gibi kamu mülkiyetine dahil olan fabrikalar? direkt i?letecek olan bizzat devlettir. Ancak halife, gerek gelirleri gerek harcamalar? gerekse di?er i?leri olsun bunlar için özel bir maslahat olu?turur ve karlar?n? Beyt-ul Mâl'da özel bir bölüme kor. Çünkü bunlar, devlet mülkiyetinden de?il bilakis kamu mülkiyetindendir.